you are always on my mind

...Banjaluko... volim te u sebi, a ne sebe u tebi...

16.08.2005.

Ljudski trag IV - Rezolucija banjalučkih muslimana

Služeći se podacima pročitanim u knjizi Aleksandra Ravlića "Banjalučki povijesni listići 2", u ovom "ljudskom tragu" želim spomenuti događaj koji je u navedenoj knjizi opisan pod naslovom "Rezolucija hrabrih banjalučkih Muslimana 1941" (str. 274), a koji predstavlja hrabar čin banjolučkih građana iz vremena nacističke okupacije i ustaške strahovlade...

Ne zna se točan datum njene objave, sa sigurnošću se može jedino reći da je Rezolucija, koja se danas čuva u Vojno istorijskom institutu u Beogradu, napisana u drugoj polovici 1941. Najvjerovatnije jedanaestog mjeseca te godine najugledniji banjalučki Muslimani, njih oko sedamdesetak, među njima i tadašnji gradonačelnik Banjaluke (!) su u rezoluciji predanoj potpredsjedniku ustaške vlade i njenom ministru prometa, podigli glas protiv ustaške politike i počinjenih zločina nad srpskim i židovskim narodom, sa zahtjevom da se prekine svaki progon i svako ubijanje po bilo kojoj osnovi – vjerskoj ili nacionalnoj.

U samoj rezoluciji, između ostalog, stoji slijedeće: "Ubijanje svećenika i drugih prvaka bez suda i presude strijeljanje i mrcvarenje u gomilama često nevnih ljudi, žena pa i djece, gonjenje u masama od kuća i iz postelje čitavih obitelji s rokom od 1 do 2 časa za spremanje, te njihovo deportiranje u nepoznate krajeve, prisvajanje i pljačkanje njihove imovine, rušenje bogomolja često njihovim vlastitim rukama, silenje na prelazak na katoličku vjeru, sve su to činjenice, koje su zaprepastile svakog istinitog čovjeka i koje su nas i na nas Muslimane ovih krajeva najneugodnije djelovale. Mi nismo nikada očekivali, a kamoli želili ovakve metode rada i upravljanja u našim krajevima. U našoj burnoj prošlosti mi se nismo nikada, niti pod najtežim prilikama, služili ovakvim sredstvima. I to ne samo radi toga što nam brani Islam, nego i zato što smo vazda vjerovali, i što vjerujemo, da ovakve metode rada dovode do rušenja javnog mira i reda u svakoj državi i ugrožavaju njezin opstanak. Mi smatramo da se ovakva nasilja ne bi smjela vršiti ni nad najgorima neprijateljima, jer ovo što se kod nas radilo, sumnjamo da bi mogli naći primjera u povijesti u bilo kojeg naroda..."

Ravlić u svojoj knjizi navodi tužan kuriozitet. Jednog od zagovornika pisanja rezolucije i sakupljanja potpisa, Muhameda Tabakovića četnici su u drugom svjetskom ratu svezali za kuću i zapalili, dok je 1944. Draža Mihajlović u jednom od svojih proglasa istakao da su rezolucije Muslimana izdane 1941. i po drugim bosanskim gradovima "primeri svesti i građanske hrabrosti." A skoro pola stoljeća kasnije, sljedbenici četničke ideologije, koja je u devedesetim zavladala Banjalukom, su napali jednog od prvih supotpisnika rezolucije, efendiju Zahirovića.

Konkretna imena ličnosti koje su potpisale banjalučku rezoluciju (nadjeno na netu):

1. HAKIJA BESLAGIC............. gradonacelnik
2. Ing. SULJAGA SALIHAGIC.......gradjevinski preduzimac
3. HASANBEG DZINIC..............predsjednik
4. HUSEIN REDZIC................privredni cinovnik
5. HAMDIJA AFGAN................predsjednik
6. Dr. ASIMBEG DZINIC...........advokat
7. HALIDBEG DZINIC .............veleposjednik, pred. uzd.
8. AVDIJA HASIC.................penzioner
9. Dr. SEID BULJINA.............pravni referent opstine
10. KERIM CEJVAN.................posjednik i pred. zan. udr.
11. ILIJAS OMERBEGOVIC ..........geometar i predsjednik sport. kluba
12. IBRAHIM MAGLAJLIC............trgovac
13. MUHAREM IBRAHIMBEGOVIC.......trgovac
14. NEDZIB BIBERIC ..............trgovac i sahadzija
15. Dr. ALI KAMILBEG DZINIC......veleposjednik
16. Hadzdzi hafiz MUSTAFA NURKIC.muftija u miru i muderris
17. Hafiz IDRIZ SKOPLJAK.........muderris
18. LATIF DEMIROVIC..............trgovac
19. AGO ABAZAGIC.................umirovljenik
20. DERVIS DZANIC................trgovac
21. SEJDAGA CEJVAN...............posjednik
22. CAZIM MUFTIC.................posjednik
23. SACIR DEDIC..................ucitelj u penziji
24. ZAIM IBRAHIMBEGOVIC..........trgovac
25. RAMIZBEG BEGANOVIC...........veleposjednik
26. ALIBEG GRADASCEVIC...........veleposjednik
27. BEKIR GALIJASEVIC............insp. racunovodstva
28. ALIJA GERMOVIC................knjizar
29. Prim.dr.ASIM KULENOVIC........lijecnik Drzavne bolnice
30. Ing. IBRAHIM SULJIC........... sef tehnickog odjeljenja Hig.zavoda
31. NAIM CEJVAN...................profesor i predsjednik Vakufa
32. Dr. IHSAN ZUKANOVIC...........lijecnik Drzavne bolnice
33. Dr. IBRAHIM IBRAHIMPASIC......drzavni tuzilac
34. ALIJA TABAKOVIC...............cinovnik sudbenog stola
35. KEMAL HADZIOMERSPAHIC.........profesor
36. SAFET DOROCIC.................ucitelj
37. SULEJMAN HADZIDEDIC...........cinovnik I hrvatske stedionice
38. Hafiz IZET MUFTIC.............glavni imam Ferhadije dzamije
39. AHMET AHIC....................serijatski sudija
40. HUSEIN KAPETANOVIC............ucitelj
41. HAMZAGA HUSEDZINOVIC..........posjednik i inustrijalac
42. DERVISBEG KAPETANOVIC.........posjednik
43. HAMDIJA SOFTIC................dzematski imam
44. IBRAHIM KARASELIMOVIC.........trgovac
45. MUSTAFA ZUHRIC................serijatski sudija
46. ALIJA KAPIDZIC................vojni imam
47. MEHMED IBRAHIMBEGOVIC.........posjednik
48. Ing. DZEVAD GLUHBEGOVIC.......cinovnik vjerskog zavoda
49. SALIH DJODJIC..................povjerenik Privredne komore
50. SACIR H. KOVACEVIC............posjednik
51. Ing. OMER KAJTAZ..............sumarski cinovnik
52. Hadzdzi HAMID MUFTIC..........imam i vjeroucitelj
53. Ing. MUHAREM KATANA...........sumarski cinovnik
54. OSMAN KULENOVIC...............ravnatelj OUZOR-a
55. MEHMED JAHIC..................trgovac
56. Ing. agr. RIZO HADZIOMERSPAHIC.. poljoprivredni cinovnik
57. HALID BULJINA.................profesor
58. Ing. BEDRUDIN GUSIC...........cinovnik
59. MUJO GUNIC....................obucar
60. ABDULAH SMAJIS................cinovnik OUZOR-a
61. ASIM KRAJISNIK................cinovnik
62. HUSEIN DZANIC.................privredni cinovnik
63. OSMAN AHMIC...................serijatski sudija
64. Hafiz MEHMED ZAHIROVIC........vjeroucitelj
65. FEHIMAGA LITRIC...............posjednik
66. MUHAREM NAMULA................clan vakuf. povjerenstva
67. Hadzdzi DERVIS NUMANOVIC......mesar
68. Hafiz SACIR KOVACEVIC.........posjednik
69. MUJO MEDIC....................tajnik "Bratstva"
70. EDHEM BARUCIJA................tajnik "Islahijjeta"
71. SALIH VEHABOVIC...............trgovac
72. Hadzdzi CAMIL GUSIC...........vlasnik kupatila
73. Hafiz BEKIR DEMIROVIC.........imam
74. MUSTAFA GUSIC.................predsjednik "Islahijjeta"
75. MUHAMED TABAKOVIC.............bivsi gradonacelnik


Ponukana pročitanim, pokušavala sam na poznatim internet-tražilicama udopuniti moje znanje. Na moje razočaranje samo nekolicina stranica spominju taj uistinu hrabar čin iz drugog svjetskog rata.

SEFARAD 92 : zbornik radova
Muslimani su čak u jesen 1941. g. javno osudili u petnaestak rezolucija, objavljenih u različitim gradovima Bosne i Hercegovine, krvave inzulte na pojedine bosanskohercegovačke narode...

Radio Most
gdje profesor Muhamed Filipović podsjeća svog sugovornika: "Gospodin Lazarević dobro zna da je cijela muslimanska javnost u Banjaluci bila apsolutno antiustaška i da je 1941. godine izdala čuvenu Rezoluciju banjalučkih Muslimana u kojoj se protestira protiv režima i sistema koji diskriminira ljude zbog njihove vjere i nacije, u kojoj se traži da se obustave sve akcije protiv Srba, Židova i Cigana i izražava neslaganje sa državom koja vrši takva nasilja.... Mene, kao Banjalučanina, strašno boli što takva jedna rezolucija nije bila donesena u ovom ratu..."

Muslimanske rezolucije iz 1941. godine

te, sam Aleksandar Ravlić pišući... Genocidom do istrebljenja
"Jer, napadnuti efendija Zahirović je čovjek kojeg su baš Srbi morali poštovati, budući je u Banjaluci jedini živi potpisnik dobro poznate "Rezolucije banjalučkih muslimana" iz jeseni 1941. godine, kojim su banjalučki muslimani, njih sedamdeset, ustali protiv progona srpskog naroda, a napadnuti Zahirović je bio njezin zagovornik i jedan od prvih potpisnika!"


Ovaj ljudski trag želim posvetiti svim onim banjalučkim prognanicima devedesetih godina prošlog stoljeća, koji su u moru ratnohuškačkog ludila i nacionalne zaslijepljenosti svojih dojučerašnjih prijatelja, susjeda, radnih kolega i poznanika, bezuspješno očekivali rezoluciju sličnu ovoj iz drugog svjetskog rata. Osim pojedinačnih svijetlih primjera građanske hrabrosti Banjaluka je ovaj put, na žalost, potpuno pokleknula pred fašizmom svojih stanovnika.